Voor de prijs van een klein appartement in hartje Amsterdam koop je in Drenthe of Oost-Groningen een vrijstaande woning met tuin. Diezelfde vier cijfers en twee letters die je post sorteren, zeggen dus verrassend veel over wat een huis in dat gebied kost. Wie zich oriënteert op een koopwoning, doet er goed aan eerst naar de regio te kijken. Daar zit een groot deel van het verschil.
Het landelijk gemiddelde zegt weinig
In het eerste kwartaal van 2026 betaalden kopers gemiddeld €485.000 voor een woning, volgens cijfers van makelaarsvereniging NVM. Op jaarbasis stegen de prijzen nog licht, met zo’n €10.000. Klinkt als een helder getal, maar dat gemiddelde verhult meer dan het laat zien.
Kijk je naar losse gemeenten, dan loopt het enorm uiteen. In 173 van de 342 gemeenten ligt de gemiddelde transactieprijs boven de vijf ton. Tegelijk zijn er gemeenten als Pekela, Heerlen en Kerkrade waar de gemiddelde huizenprijs onder de €300.000 blijft. Datzelfde huis, andere postcode, zomaar twee ton verschil.
Waar wonen duur is en waar betaalbaar
De grote lijn is bekend, maar blijft opvallend. Noord-Holland en Utrecht zijn met afstand de duurste provincies. Zeeland, Groningen en Friesland horen bij de meest betaalbare (bron: CBS en Kadaster). De gemiddelde verkoopprijs van een bestaande koopwoning lag in 2025 op bijna €480.000, maar rond dat gemiddelde is de spreiding groot.
Op de vierkante meter wordt het contrast pijnlijk duidelijk. Begin mei 2026 betaalde je in Amsterdam gemiddeld €7.187 per m², in Laren €6.327 en in Bloemendaal €6.053. In de goedkoopste gemeenten, vaak kleinere plaatsen buiten de Randstad, ligt dat een veelvoud lager. De Randstad-premie is geen fabeltje.
Vertaal dat naar een concreet budget en het wordt tastbaar. Met €400.000 koop je in Amsterdam ruwweg een appartement van net geen 60 m². In een gemeente waar de prijs rond de €2.500 per m² ligt, staat datzelfde bedrag voor een ruime eengezinswoning van zo’n 160 m². Ter illustratie, want de exacte prijs hangt van veel meer af dan de vierkante meterprijs. Maar de orde van grootte klopt.
Wil je zwart-op-wit zien hoe jouw regio ervoor staat? Het CBS houdt de gemiddelde verkoopprijzen per regio bij, samen met het Kadaster. Een betrouwbare, onafhankelijke bron om je oriëntatie op te baseren.
Wat de regio betekent voor je hypotheek
Sinds 2018 leen je maximaal 100% van de woningwaarde. Je koopprijs bepaalt dus vrijwel direct hoeveel hypotheek je nodig hebt. En daar wordt de regio ineens heel concreet.
In een betaalbare provincie koop je met hetzelfde inkomen simpelweg meer huis. In de Randstad loop je eerder tegen je maximale leenruimte aan, moet je vaker overbieden en heb je meer eigen geld nodig om het gat tussen je bod en de taxatiewaarde te dichten. Dezelfde koper, dezelfde hypotheek, een totaal andere zoektocht afhankelijk van waar hij kijkt.
Het loont dus om je budget en je gewenste regio naast elkaar te leggen voordat je verliefd wordt op een huis. Soms rekt een iets ruimere zoekstraal je mogelijkheden flink op.
Ook de krapte verschilt per regio. Dat merk je direct in je portemonnee. In gebieden met weinig aanbod en veel gegadigden, zoals grote delen van de Randstad, wordt vaker en hoger overboden. In rustigere regio’s heb je meer tijd om te vergelijken en sta je sterker bij de onderhandeling. De NVM publiceert per kwartaal een krapte-indicator die laat zien hoe gespannen de markt in jouw regio is. Handig om mee te wegen, want het bepaalt hoeveel eigen geld je achter de hand wilt hebben.
Kijk verder dan de vraagprijs
De koopsom is niet het hele verhaal. Gemeentelijke lasten zoals de OZB verschillen per gemeente, net als de WOZ-waarde waarop die is gebaseerd. Reistijd naar je werk, het energielabel van de woning en de krapte op de lokale markt tellen allemaal mee in wat wonen je uiteindelijk kost.
Ook binnen één stad kan het per wijk sterk verschillen. De postcode is daarvoor een handige ingang. In het adresboek zoek je per plaats de postcodes op, zodat je gericht kunt kijken waar je zoektocht zich precies afspeelt.
Van oriëntatie naar financiering
Heb je een regio en een prijsniveau in beeld, dan is de logische volgende stap je financiering regelen. Weten wat je maximaal kunt lenen geeft rust en maakt je een serieuze koper op het moment dat het telt. ABN AMRO legt stap voor stap uit hoe je een hypotheek afsluit, van het eerste gesprek tot de ondertekening.